Zo’n 40.000 jaar geleden werden in de Niah Grotten in Sarawak (deelstaat van de Federatie van Maleisië in het NW Borneo) de overblijfselen van de oudste Homo Sapiens in deze regio gevonden, is één bewering. Een andere zegt dat het slechts 10.000 jaar geleden was in het NW deel van Maleisië in de staat Kedah. In ieder geval is het vrij zeker dat de grote variëteit aan etnische groepen die we nu in Oost en West Maleisië vinden langzaam aan vanuit Indochina zijn binnengekomen. Grote variëteit: van kleine, donkergekleurde negroïde types tot de blankere “Austronesische” Maleiers. Animisme, vruchtbaarheidsrituelen en voorouderverering kenmerken deze groepen.
Sinds de 1e eeuw nChr. heeft de Maleisische archipel een strategische betekenis vanwege handel per schip, veroorzaakt door India en China als de twee belangrijkste markten in die tijd en door de rijke eigen bronnen die er zijn. Hout en bamboe dat uit Centraal Maleisië komt (de Orang Asli, in het binnenland van Maleisië) wordt verhandeld.
Geruchten over veel goud blijken niet waar te zijn. Wel wordt veel tin gevonden. Tin levert een legering die gebruikt wordt voor tempelbeelden. De inheemse groepen krijgen er kleren, aardewerk en glas voor terug. Tegelijk brengen de Indiase handelaren Hindoeïstische en Boeddhistische praktijken mee (2e eeuw). De lokale bevolking tolereert niet alleen deze geloofssystemen, maar past ze aan aan hun eigen ervaringen. Er zijn in Lembang Bujang (in het westen, boven Georgetown) nog overblijfselen uit de 10e eeuw van deze praktijken. De Wayang Kulit is een van de uitingen van deze interculturele uitwisseling; we zien een sterke overeenkomst met wat we vanuit Indonesië kennen:
Van de 7e eeuw tot begin 14e eeuw heerst het Srivijaya koninkrijk in delen van Indonesië en Maleisië met de Maharadja aan het hoofd. Het is van oorsprong één van de voorraadhavens (entrepots) aan de Straat van Malaka en breidt zich uit tot de hele kust tot aan Sumatra. Het heeft een stabiele administratie en dat trekt handel aan – elders zijn vaak oproeren en dat is niet prettig voor de handel. Shrivijaya wordt een belangrijk centrum voor Mahayana Boeddhisme [1]. Belangrijke politieke concepten van Shrivijaya zijn: onweersproken loyaliteit aan Maharadja die goddelijke kracht heeft. Een verhuizing van de hoofdstad van Palembang (Sumatra) naar Maleisië wordt wel als het begin van het verval van het rijk gezien.
Srivijaya_Empire.svg kaartje https://en.wikipedia.org/wiki/Srivijaya
In de 15e en 16e eeuw kennen we het Sultanaat van Malakka, de meest significante periode van de Maleisische archipel met prins Paramesvara aan het hoofd. Malakka is een internationale marktplaats. Al in de 13e eeuw komen Arabische handelaren binnen. Zij brengen ook de Islam mee, wat ertoe bijdraagt dat het onderdeel wordt van een wereldwijde gemeenschap met veel handelscontacten. Het wordt de Gouden Eeuw. Er is een hiërarchisch regeringssysteem dat tot in de 19e eeuw stand houdt. Men noemt de sultans afstammelingen van het oude Srivijaya (via de lijn naar Paramesvara die naar men geloofde ook van Alexander de Grote afstamt). Die sultans zijn ook goddelijke wezens, als vertegenwoordiger van Allah op aarde. Dit bevordert de stabiliteit waardoor er bloei kan zijn, ook van kunst en taal (de Bahasa taal komen we hier tegen).
In de 16e eeuw komen de Portugezen die worden opgevolgd door de Hollanders (VOC). Zij regeren niet van bovenaf zoals de Portugezen, maar passen zich binnen de bestaande structuren in. Toch wordt het geen succes, omdat de ambtenaren van de VOC liever via de zwarte markt werken, omdat de belastingen te hoog zijn en omdat Nederland de Brits-Hollandse oorlog (1781-83) verliest. De Engelsen krijgen steeds meer invloed. Het Pangkor verdrag wordt gesloten in 1874: de Sultan mag aanblijven als Engeland een Resident mag benoemen. De Federatie van Maleisische Staten komt tot stand. De Resident eigent zich steeds meer bevoegdheden toe, dit tegen het Pangkor verdrag in. Er is wel verzet in diverse staten, protest tegen het afnemen van privileges, maar Maleisië komt meer en meer onder Brits-koloniale invloed. Die strekt zich ook uit tot Borneo (Serawak, Brunei).
In de eerste decennia van de 20e eeuw wordt immigratie vanuit China naar Maleisië, Singapore, Sarawak en Noord-Borneo door de Britten aangemoedigd, vooral voor werk in de tinmijnen. De Maleisische bevolking verdubbelt in deze korte tijd van 2 naar 4 miljoen. Dat geeft ressentiment onder de Maleisische bevolking. De Maleisische Communistische Partij wordt opgericht.
In de 2e wereldoorlog bezet Japan het schiereiland. De Britse strijdkrachten geven zich in 1942 over en er volgt een bewind dat wreed is voor de Chinezen. De “dodenspoorlijn ”van 415 km wordt aangelegd: van Thailand tot Birma. Op grote schaal maken de Japanners gebruik van dwangarbeid. Tijdens de aanleg sterven per dag gemiddeld 75 arbeiders; 15 000 krijgsgevangenen sterven aan uitputting, ziekte en ondervoeding. Onder hen zijn 7 000 Britten, 4 500 Australiërs, 131 Amerikanen en bijna 3 000 Nederlanders. Onder de westerse krijgsgevangenen zijn veel KNIL-militairen en Nederlanders uit toenmalig Nederlands Indië.
Dodenspoorlijn
In 1945 geven de Japanners – na de atoombom op Nagasaki – zich weer over aan de geallieerden. Na de oorlog wordt de Maleisische Staat gesticht, waardoor het protectoraat veranderd wordt in een kolonie en de soevereiniteit van de sultans ten einde komt. Chinezen en Indiase bewoners krijgen gelijke rechten als de Maleisiërs. Daar komt oppositie tegen (MDU Malaysian Democratic Union) en dat leidt tot de Federation of Malaya[2], waar de Chinese inwoners weer niet zoveel mee hebben. Na diverse opstanden en schermutselingen, geweld en een noodtoestand van 2 jaar, die hier niet verder beschreven wordt, ontstaat in1957 de Federation of Malaysia. In 1959 krijgt Singapore volledig zelfbestuur. In 1963 sluiten Noord Borneo (Sabah), Sarawak en Singapore zich aan bij de Federation of Malaysia. Brunei blijft onafhankelijk. Singapore verlaat de Federatie weer in 1965 en wordt een zelfstandig land c.q. blijft een Britse kolonie. Er blijven in Maleisië spanningen tussen de bevolkingsgroepen. In 1990 gaat een multi-etnische coalitie het land regeren. Het blijft een wankel evenwicht.
[1] http://www.katinkahesselink.net/boeddha/mahayana.html . Mahayana wordt doorgaans uitgelegd als 'groot voertuig', in tegenstelling tot Hinayana dat dan met 'klein voertuig' wordt vertaald. Deze vertaling is beledigend voor de enige stroming uit het Vroeg Boeddhisme die over is: het Theravada Boeddhisme. Mahayana kan echter ook als Groot Pad worden vertaald. In dat geval duidt de term op het idee dat iedereen Boeddha kan worden, volgens de Mahayana filosofie. In het Theravada Boeddhisme kunnen alleen Monniken verlichting bereiken en dan heten ze arhats. De volgende eigenschappen worden met Mahayana Boeddhisme geassocieerd:
- Universalisme , volgens welke ieder individu met een 'Boeddha natuur' is toebedeeld
- Compassie door dienstbaarheid
- Verlossing , gesteund door een rijke kosmografie, inclusief hemelse rijken en krachten, met een spectrum aan Bodhisattva 's, zowel menselijk als klaarblijkelijk goddelijk, die de beoefenaar kunnen bijstaan
[2 In het Engels maakt men onderscheid tussen de Federation of Malaya (1957) en Federation of Malaysia (1963), in het Nederlands is het allebei de Federatie van Maleisië
Geen opmerkingen:
Een reactie posten