Geschiedenis Myanmar
(geput uit
Rough Guide Myanmar)
Al 750.000 v.Chr. was er de homo
erectus in Myanmar en van 11.000 v.Chr. is er een nederzetting gevonden – de
Padah-Lin grotten bij Taunggyi, de hoofdstad van Shan staat. (let op, van
Thailand is de eerste melding in de Rough Guide 40.000 v.Chr.)
Pyu Stadsstaten
De beschreven geschiedenis van
Myanmar begint in de 2e eeuw v.Chr. toen de Pyu vanuit Yunnan in
China naar het noorden van de Ayeyarwady vallei komen. Ze stichten een serie
stadsstaten langs de handelsroutes van China naar India: Hanlin, vlak ten N.
van Mandalay. In de 7e of 8e eeuw Sri Ketsa (= Tayekhittaya) bij Pyu - dat is ten Z. van Bagan, tussen Yangon en
Bagan in. In dit “Pyu millennium” werd de basis gelegd voor het grote
Bagan-rijk dat na Pyu volgt en voor de moderne Birmese cultuur. In de 4e
eeuw is Pyu grotendeels bekeerd tot het
Ari-Boeddhisme (gaat vooraf aan het Therevada Boeddhisme)[1]
en is er een alfabet ontwikkeld dat gebaseerd is op het Indiase Brahmaanse
schrift.
Mon koninkrijken
Intussen wortelt de tweede van
Myanamar’s vroege beschavingen in het Zuiden van het land: de eerste Mon
bevolking migreren vanuit het Dvaravati koninkrijk (in Thailand) naar Myanmar. Naast andere ontstaan
in de 9e eeuw de stadsstaten Thaton en Bago. Ze zijn sterk beïnvloed
door de Indiase cultuur en ideeën. Ze zijn de eerste die zich bekeren tot het
Therevada Boeddhisme.
Bagan en de Bamar
Dezelfde route als de Pyu –
vanuit Yunnan – volgen de Bamar in de 9e eeuw. Ze vallen de Pyu
steden binnen. Ze vestigen zich in de stad Bagan en versterken deze. Het is een
redelijk vreedzaam samengaan, veel van de oude Pyu cultuur wordt overgenomen.
Koning Annawrhta (1044-78) maakt
van Bagan de belangrijkste stad van het land. Hij versterkt de economische
basis van het land, legt irrigatie aan. Bij de verovering van koninkrijk Thaton
nam hij 30.000 slaven mee, waaronder vaklui en kunstenaars die hielpen bij het
bouwen van de duizenden flamboyante tempels.
Dan volgen de twee gouden eeuwen
van Bagan, de Bagan-dynastie wordt een van de twee grote machten in ZO Azië,
naast het machtige Khmer regime. Het rijk strekte zich over Thailand en
Maleisië uit. Het Birmese schrift ontstaat.
Therivada Boeddhisme
De neergang begint als er eind 13e
eeuw qua tempelbouw meer van hetzelfde gebeurt, tegen hoge kosten en 2/3 van
het land van opper Birma voor tempelbouw aan het areaal agrarisch land
onttrokken is. De Mongolen vallen binnen, de koning vlucht naar het Zuiden en
Mon staten profiteren daarvan door zelfstandigheid te eisen; het rijk valt
uiteen. De Mongolen veroveren niet echt Myanmar, ze worden onderworpen aan
(zwakke) koningen en ze trekken zich in 1303 terug. Bagan wordt niet meer wat
het geweest is, stort in.
Opvolgende koninkrijken
De Ava, Shan en Mon gebieden en
koninkrijken volgen (14e tot 16e eeuw). Tussen en binnen
deze koninkrijken worden allerlei strijden gestreden. Dan komt de grote Birmese
dynastie van Taungoo voor enige tijd aan de macht. En in het westen ontstaat de
Mrauk U met koning Minbin (nog steeds 16e eeuw). Het is een
multicultureel koninkrijk. De machthebbers gaan zich sultan noemen naar het
model van het Bengalese Islamitische sultanaat. Er komen invloeden vanuit het
westen, de Portugezen. De Taungoo dynastie wordt weer nieuw leven ingeblazen
(18e eeuw) en beheerst grote delen van Myanmar, verslaan de
Portugezen. Dan verovert de Qin-dynastie delen van de Shan en Kachin staten.
Daarna weer verovering door de Mon staten geholpen door de Portugezen en de
Hollanders (het Herstelde Hanthawaddy koninkrijk van de Mon) en er komt een
eind aan de Taungoo heerschappij.
Konbaung Dynastie (18e
eeuw) en Ayautthaya opnieuw.
Koning Alaungpaya van de Konbaung
dynastie verovert zo ongeveer heel Myanmar: de Hanthawaddy in het Noorden (G:
een Mon rijk, dat zit toch meer in het zuiden, of zijn de Mon ver noord
gegaan?). het wordt een strijd tussen de etnische groepen Bamar (Noorden) en
Mon (Zuiden). De Mon worden weggeblazen en zijn daarvan nog steeds niet
hersteld. De koning doopt Dagon in Yangon om en groet delen van Thailand worden
bezet. Belegert Ayutthaya. Na de plotselinge dood van koning Alaungpaya trekken
de Myanmar troepen zich uit Thailand terug, komen later weer terug, Ayutthaya wordt
verwoest en komt wonderlijk snel weer op; Bangkok wordt gesticht (zie ook geschiedenis
Thailand).
De Chinezen terug en weer verslagen
In 1767 komen de Chinezen weer
opzetten, verslaan de Kongbaung strijdkrachten. Echter de broer van koning
Alaungpaya weet de Chinezen weer terug te dringen en tegelijk Ayutthaya in te
nemen, een geweldige prestatie.
Schaduwen over deze prestaties
zijn de blijvende dreiging van de Chinezen, Thailand dat weer sterk wordt, de
rebellie van de Mon en in Manipur.
Op volgers in de Konbaung
dynastie doen nog veroveringen, o.a. de grote stad Mrauk U (zie boven) en dan
komt deze dynastie in contact met de Britten.
De Britten komen + nationalistisch verzet
Er is een vaag gedefinieerde grens
tussen de gebieden van Kongbaung (o.a. Mrauk U en Assam) en Brits India. 1e
t/m 3e Anglo-Birmese oorlogen die er allemaal op neer komen dat de Britten steeds meer invloed krijgen
en het Kongbaung rijk steeds minder.
We kennen verschillende koningen
in de 19e eeuw:
Koning Bodawpaya van 1782 –
1819. Hij bouwt de Mingun pagode in 1790
en verplaatst de hoofdstad van Ava/Inwa naar Amarapura. Van onze gids horen we
dat koning Buropura die verhuizing
deed. Verschillende versies door verschillende bronnen)
Koning Mindon (1853 –
1878) verhuist in 1857 of 1859 de hoofdstad naar Mandalay. Hij is een vorst die
ziet dat modernisering nodig is.
Koning Thibau is de opvolger
van Mindon.
De koning wordt verbannen naar India verbannen, naar een stukje ten Zuiden van Bombay.
Birma wordt een provincie van
Brits India. Britten controleren veel van de Birmese economie (in de Ayeyarwady
delta). Christendom wordt gepropageerd en er komt verbetering van de
infrastructuur.
Begin 20e eeuw komen
er antikoloniale protesten, concessies in de vorm van een nieuwe grondwet met
een gekozen premier (met weinig macht)
2e Wereldoorlog en onafhankelijkheid
Birma wordt een spil in het
gevecht tussen de geallieerde en Chinese en Japanse troepen. Aung San (vader
van de huidige Aung San) wordt leider
van een antikoloniale beweging. Japanners bezetten Maleisië, Thailand en daarna
ook Birma. Het leven onder de Japanners is niet beter maar slechter dan onder
de Britten.
Er volgt in 1943 een tegenaanval
van de geallieerden (Britse, Indiase, Afrikaanse, Amerikaans en Chinese
soldaten). Onafhankelijkheidsbeweging o.l.v. Aung San, wordt tegengewerkt (want
is antifascistisch maar ook communistisch en socialistisch). Aung San wordt
vermoord en dat is een catastrofe, want hij is een nationale held.
In 1948 volgt onafhankelijkheid
met U Nu (vriend van Aung San) als eerste (socialistische)premier. Onmiddellijk
daarna ontstaan opstanden: communisten, Arkanese (= west Birma) moslims, Kayin
milities, splijten van de communisten /socialisten. Het leger neemt de macht,
o.l.v. Ne Win door een coup (1962).
Ne Win en militaire regering: tijd van onderdrukking en isolationisme. In 1974 trekt Ne Win
zich uit het leger terug, maar blijft de baas door de Birmese socialistische
partij (BSPP), regeert despotisch.
Veel protesten, o.a. de 888
Uprising, belofte van multi-partijen democratie, Aung San Suu Kyi haar eerste
speech over vreedzaam protest voor een half miljoen mensen bij de Shwedagon
pagode, hoopvolle gebeurtenissen. Echter op 18 september 1988 slaan de militairen
terug, o.l.v. Ne Win’s protegé generaal Saw Maung. De State law and Order
restoration Council (SLORC) wordt opgericht, de naam Birma wordt in Myanmar
veranderd. Bij Verkiezingen in 1990 wint Aung San Suu Kyi (National League for
Democracy, NLD), maar de uitslag wordt niet erkend door het bewind. Than Shwe
volgt in 1992 Saw Maung op.
Teken van megalomanie is de
creatie van de nieuwe administratieve hoofdstad Naypyitaw in 2005.
Er wordt nog gewag gemaakt van de
saffraan Revolutie in 1988, een oproer van monniken, die ook bloedig wordt
neergeslagen. Bijzonder is het gerucht dat militairen ook hun hoofd kaal
scheren om in de rangen van de protesterende monniken binnen te dringen.
Net als het iets beter lijkt te
gaan, volgt in 2008 de cycloon Nargis vanuit de Golf van Bengalen die 130.000
slachtoffers maakt. De junta blokkeert alle internationale aanboden voor hulp.
In 2008 weer verkiezingen, Aung
San Suu Kyi heeft huisarrest. Kort na verkiezingen wordt dat opgeheven. Er
komen ook enkele hervormingen: anti-corruptie wetgeving, vrijlating van
politieke gevangenen, normalisatie van door de regering vastgestelde
munteenheid waardoor zwarte markt wordt tegen gegaan, toestaan van buitenlandse
bedrijven.
Verkiezingen in 2015 geven enige
hoop.
Mahayana wordt doorgaans uitgelegd als 'groot
voertuig', in tegenstelling tot Hinayana dat dan met 'klein voertuig' wordt
vertaald. Deze vertaling is beledigend voor de enige stroming uit het Vroeg
Boeddhisme die over is: het Theravada Boeddhisme. Mahayana kan echter ook als
Groot Pad worden vertaald. In dat geval duidt de term op het idee dat iedereen
Boeddha kan worden, volgens de Mahayana filosofie. Iedereen heeft
eigenlijk al de Boeddha in zich; dat is het idee van de Bodhisattva. In het
Theravada Boeddhisme kunnen alleen Monniken verlichting bereiken en dan heten
ze arhats. De volgende eigenschappen worden met Mahayana Boeddhisme
geassocieerd:
-
Universalisme , volgens welke
ieder individu met een 'Boeddha natuur' is toebedeeld
-
Compassie door dienstbaarheid
-
Verlossing , gesteund door een
rijke kosmografie, inclusief hemelse rijken en krachten, met een spectrum
aan Bodhisattva 's, zowel
menselijk als klaarblijkelijk goddelijk, die de beoefenaar kunnen bijstaan
Ofschoon in de Theravada-beoefening liefde en mededogen essentiële
factoren zijn, worden ze in de Mahayana traditie zelfs nog meer benadrukt. In
het Mahayana ligt het einddoel van de beoefening hoger, want dit is gericht om alle
voelende wezens te verlossen van het cyclische bestaan.
In Myanmar
kent men vooraf aan het Therevada Boeddhisme nog het Ari Boeddhisme, waarbij
men nats (= geesten) vereert; dit naast elementen van Hindoeïsme, Mahayana en
Tantra Boeddhisme. Dit werd door koning Anawratha, de groet hervormer van het
Bagan-rijk, gebruikt om het Therevada Boeddhism ingang te doen vinden als
nationale religie: hij plaatste 37 nats op de lagere terrassen van de Swezigon
Pagode/Stupa in Bagan, denkend dat de mensen als ze deze blijken van
traditioneel geloof zien, eerder tot het Boeddhisme bekeerd worden.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten