Thailand Geschiedenis
(vnl. geput uit de Rough
Guide van Thailand)
40.000 jaar geleden zijn er
jager-verzamelaars in Thailand die gereedschappen van hout, steen en bamboe
gebruiken. Aan het eind van de IJstijd, 10.000 jaar geleden, zijn dit gesettelde
boeren geworden (kippen, varkens en ander vee, rijst en bonen). De eerste pottenbakkers rond 6800 v.Chr. Rond
2000 v.Chr. woont men in dorpen en is er brons bewerking. De voorouders van de
Thai wonen dan nog lang en breed in Zuid-China. Het zijn Austroaziatische
mensen, waaronder de Mon, die de Dvaravati beschaving naar Thailand brengen.
Mon, Dvaravati en Srivijaya
In de 3e eeuw v.Chr. brengen de Mon
het Therevada Boeddhisme naar Thailand.
Van de 6e tot 9e eeuw n.Chr. is er de
welvarende Boeddhistische Dvaravati beschaving.
Bhoeddisme kaartje
Dvaravati is een groep stadsstaten zoals
Nakhom Pathom en Lupburi in de Chao Phraya vallei (de Chao Phraya is de grote
rivier die vanuit Bangkok naar het Noorden loopt. Men onderhoudt culturele en
religieuze contacten met India via de Drie Pagode Pas, op de grens tussen
Thailand (Kanchanaburi) en Myanmar (Kayin provincie), een pas die ook al in de
3e eeuw als doorgeefpunt dient.
Intussen is er in het zuiden van het
Dvaravati rijk handel met het Maleisische schiereiland, o.a. via Trang (in
Chaiya vind (RG531) je tempelresten en de mooiste stenen en bronzen beelden van
Thailand).
Srivijaya.
In de 8e eeuw komt het onder controle
van de Srivijaya, een Boeddhistische Mahayana stadsstaat van Sumatra. Hoogtepunt
in de 10e eeuw, met ook veel tempels.
Khmer
Vanaf het begin van de 11e eeuw
domineren de Kmer de Mon stadsstaten, zowel het , Dvaravati als het Srivijaya
rijk. De Khmer – met Angkor als kern – beheersen sinds eind 6e eeuw het gebied van Cambodja; ze
profiteren van een periode van economische neergang. De Srivijaya, slaan terug,
maar uiteindelijk winnen de Khmer, wiens koning met de god Shiva vereenzelvigd
werd, al zitten er veel animistische en elementen van het Mahayana Boeddhisme[1]
in. Het grote Khmer rijk gaat tot Laos, Vietnam, Zuid-China en dus ook Oost
Thailand, waar veel Ankor tempels worden gebouwd (zie Phimai en Phanum Rong).
In de 12e en 13e eeuw gaat het met het Khmer-rijk bergafwaarts, o.a. omdat de
grote hoeveelheid tempels en bijbehorende monniken etc. (sommige
tempelprojecten kenen 300.000 priesters, 20.000 heiligdommen en 38.000 ton
rijst per jaar) niet meer te onderhouden zijn; het put de economie uit.
De opkomst van het meer democratische Theravada
Boeddhisme ondermijnt ook de goddelijke en hiërarchische autoriteit van de
Khmer koningen. Dat verval legt de bodem voor de opkomst van de Thai.
Mahayana wordt doorgaans uitgelegd als
'groot voertuig', in tegenstelling tot Hinayana dat dan met 'klein voertuig'
wordt vertaald. Deze vertaling is beledigend voor de enige stroming uit het
Vroeg Boeddhisme die over is: het Theravada Boeddhisme. Mahayana kan echter ook
als Groot Pad worden vertaald. In dat geval duidt de term op het idee dat
iedereen Boeddha kan worden, volgens de Mahayana filosofie. Iedereen heeft
eigenlijk al de Boeddha in zich; dat is het idee van de Bodhisattva. In het
Theravada Boeddhisme kunnen alleen Monniken verlichting bereiken en dan heten
ze arhats. De volgende eigenschappen worden met Mahayana Boeddhisme
geassocieerd:
-
Universalisme , volgens welke
ieder individu met een 'Boeddha natuur' is toebedeeld
-
Compassie door dienstbaarheid
-
Verlossing , gesteund door een
rijke kosmografie, inclusief hemelse rijken en krachten, met een spectrum
aan Bodhisattva 's, zowel
menselijk als klaarblijkelijk goddelijk, die de beoefenaar kunnen bijstaan
Ofschoon in de Theravada-beoefening liefde en mededogen essentiële
factoren zijn, worden ze in de Mahayana traditie zelfs nog meer benadrukt. In
het Mahayana ligt het einddoel van de beoefening hoger, want dit is gericht om alle
voelende wezens te verlossen van het cyclische bestaan.
De
collectie van geschriften van het theravada boeddhisme,
De Thai
Voor het eerst in de 5e eeuw worden de
Thai gevonden, in Zuid-China. Ze worden door de groei van de Chinezen en
Vietnamezen richting het onbevolkte noord Laos geduwd en komen zoo ok Thailand
binnen (na de 7e eeuw). Een belangrijke ontwikkeling is de verspreiding van het
Theravada Boeddhisme In de 10e eeuw over de stadssteden van Dvaravati. Dit
geloof verenigde niet alleen de Thais, maar ook de Mons tot een eenheid. In de
12 eeuw is de Thaise bevolking door heel Thailand verspreid, dan nog onder de
Khmers. Door de achteruitgang van Angkor (de Khmers) kon het Therevada
Boeddhisme floreren (elders lees ik dat Theravada Boeddhisme redden voor
achteruitgang ergens is).
Sukhothai.
Het eerste Thaise koninkrijk is in de
13e eeuw in Sukhotai gesticht.
De Thai hebben aan de ene kant de
Khmer, aan de andere kant de Birmezen die op verovering uit zijn en die ze
moeten terugslaan. Terwijl ze alleen en in combinaties met bv. de Mon met de invasie
van de Mongolen te maken krijgen.
Ayutthaya
In de 14e eeuw wordt de stad Ayutthaya
de kern van het rijk, Sukhotai wordt een provincie; dit na de nodige gevechten
natuurlijk. Van Angkor wordt de goddelijke status (devaraja) van de koning
overgenomen en het bijbehorende hiërarchische systeem(G: dus weer minder
democratisch), waardoor ook de benodigde mankracht om te vechten mogelijk wordt. En dat is niet
gering: iedere vrije man moet de helft van het jaar de Kroon dienen, hetzij in
publieke, hetzij in militaire dienst. Het koninkrijk neemt de macht over van de
Khmers, de koning van de Khmers wordt verbannen naar een nieuwe stad in de buurt
van Phnom-Penh. Er komt een statussysteem waarbij ieder zijn plaats weet, aan
de hand van de grootte van het te verkrijgen areaal rijstveld. Tot de dag van
vandaag werkt dit status systeem (niet meer via rijst arealen)
Birmezen en Europeanen
Gevechten tussen Thai en Birmezen in
de 16e eeuw; het rijk gaat heen en weer. De Thai blijven uiteindelijk de baas
als er in de 16e en 17e eeuw handelsverdragen met Portugezen, met Engeland en
Holland komen. Daarna de Fransen die het
christianiseren van de Ayutthaya mede als doel hebben.
Maar in de 18e eeuw komt Birma weer
opzetten. Na een jaar van uithongeren moet
Ayutthaia zich gewonnen geven. Het wordt met de grond gelijk gemaakt, de
inwoners worden gedeporteerd. Het verhaal gaat dat koning Suriyamarin weet te ontkomen
met een boot en 10 dagen later sterft. Het is niet te geloven dat de Birmezen
en Siamezen dezelfde religie hebben.
Ayutthaia wordt een jungle. Echter,
met een ongelofelijke snelheid hergroeperen de Thai zich en vestigen:
Het vroege rijk van Bangkok, het Thaise koninkrijk. (eind 18e eeuw)
Bangkok wordt de hoofdstad van het
nieuwe Thaise rijk; het isbeter te verdedigen tegen de Birmezen. Er zijn enkele
koningen achter elkaar. Veel religieuze en juridische teksten en ook drama en
poëzie zijn verloren gegaan door het geweld van de Birmezen en moeten door de
nieuwe Thaise koningen opnieuw geschreven worden. Dat gebeurt, evenals een
snelle herbouw van Ayautthaya.
De Chakkri dynastie komt tot stand,
die tot heden bestaat.
Een invasie vanuit Laos wordt door
koning Rama III neergeslagen en op Boeddhistische tempels na wordt alles in
Vientiane verwoest. Cambodja en delen van Vietnam komen min of meer ook onder
deze koning.
De handel met China bloeit.
Engelsen en Fransen. (vanaf de 19e eeuw)
Van de Britten kunnen de Thaise
koningen het niet winnen. De regeringsmonopolies worden afgezwakt: Engelsen
krijgen vrijhandel, in- en exportbelastingen worden lager. Ook met andere lanen
worden voor die landen gunstige contracten gesloten.
Thailand wordt gemoderniseerd.
Koning Chukalongkorn wil veel
administratieve en financiële hervormingen doorvoeren. Een opmerkelijk besluit
is dat men niet meer verplicht is voor de koning te buigen (dus hier begint het
knabbelen aan de absolute monarchie). Hij loopt iets te hard voor de zittende
administratie en er ontstaat bijna een burgeroorlog. Later zet de modernisering
door. Thailand heeft moeite om zijn onafhankelijkheid te handhaven; moet Franse controle over
Cambodja erkennen, Maleisië komt onder de Britten.
1e en wereldoorlog/ einde van de absolute monarchie
Thailand heeft in de 1e wereldoorlog
sympathie voor de Duitsers, uit rancune voor het verlies aan invloed en gebied
aan de Fransen en Britten. De koning wil neutraal blijven. Als geallieerden winnen kiezen de Thai de
winnende zijde. Dat maakt dat men in de jaren 20 de ongelijke, voor Thailand
onvoordelige verdragen die zijn gesloten, kan weg onderhandelen.
In de lage ambtenarenkringen komen
westers opgevoede mensen en dat maakt dat er meer onvrede komt met de
koninklijke regering. Men is steeds meer ontevreden met de onrechtvaardigheden
van de hiërarchische monarchie. Er komt een coup (1932) en voor het eerst in de
geschiedenis wordt de koning tot een ceremoniële figuur.
2e Wereldoorlog en daarna(o.a. Vietnam oorlog)
Als Frankrijk door Duitsland wordt
bezet, grijpt Phibun - de militaire leider van Thailand – de kans om west
Cambodja te bezetten. De Japanner bezetten Thailand, ongeveer tegelijkertijd
met Pearl Harbour. Er volgt een orlogsverklaring van Thailand tegen US en
Engeland omdat men denkt dat de Japanners de oorlog zullen winnen. Japan laat
de beruchte Birma- of Dodenspoorlijn aanleggen: 415 km van Thailand naar west
Myanmar met behulp van krijgsgevangenen.
Onder de neus van de bezettende
Japanners wordt het verzet opgezet (men weigert bv. de oorlogsverklaring door
te geven), er ontstaat een verzetsbeweging, in naam o.l.v. de dan jonge koning.
Aan het eind van de oorlog weet USA te voorkomen dat de Thai door de Britten
gestraft worden voor hun collaboratie met de Japanners.
De jonge koning wordt dood in bed
gevonden onder niet opghelderde
omstandigheden Thailand wordt gezien als bolwerk tegen het rode gevaar
(na de nederlaag van de Fransen in Cambodja).
In 1957 zijn er democratische
verkiezingen (met veel dwang met daarna een militaire coup - generaal Sarit).
De koning wordt aan het hoofd van de sociale hiërarchie geplaatst en is de bron
voor de legitimiteit van de regering. Een economisch voorspoedige periode
breekt aan. Sarit legde critici het zwijgen op. Cambodja en Laos zijn marxistisch,
Prins Sihanouk bindt nauwe relaties met China aan. Sarit keert zich tot VS, die
troepen in Thailand legeren i.v.m. de Vietnamese oorlog (in 1968 rond de 40.000
- Sarit is dan al overleden); de basis voor bombardementen in Noord-Vietnam en
Laos. De economie wordt volgepompt met dollars, veel Thais zijn van de
Amerikanen afhankelijk, blootstelling aan westerse cultuur met druk op de
traditionele cultuur.
Tegelijkertijd ontstaan er veel desillusies
bij de boeren en weerstand tegen de regering in Bangkok. Er ontstaat een brede
linkse coalitie. Samen met de invloed van de Maleisische maatschappij en de
dreiging van Moslimterroristen in het Zuiden brengt dat onrust. Democratische
verkiezingen lijkt meer democratie te brengen, maar opnieuw komt er een
repressief militair bewind. Coalities en rellen wisselen elkaar af. De koning
en de middenklasse beginnen de vaak gewelddadige rechtse organisaties te
steunen, vanwege het niet uitgebalanceerde radicalisme van de studenten. Veel
geweld. Vervolgens: gedwongen anticommunistische indoctrinatie van dissidenten.
Diverse generaals na elkaar aan de macht.
Economische crisis in 1997, vrije val
van de Baht. Thailand wordt genoodzaakt hulp te zoeken bij het IMF met als
tegenprestatie de verplichting tot enorme bezuinigingsmaatregelen. Dat wordt in
het buitenland toegejuicht, in het binnenland komt er veel verzet de door de
crisis verarmde bevolking.
Bij de verkiezingen van 2005 wordt
Thaksin premier, met veel steun onzer de bevolking en verzet bij Thailand’s
elites. Verzet door People’s Alliance (yellow shirts - PAD) die koningsgezind
zijn. Daartegenover staan Thaksins volgelingen, de red shirts (UDD - verenigd
Front voor Democratie en tegen Dictatorschap). In mei 2014 de zoveelste
militaire coup, dat levert de National Council for Peace and order (NCPO) op.
Bijeenkomsten verboden, idem journalisten. Er moet weer een nieuwe grondwet
komen ……
De dood van de koning in 2016 staat
nog niet in de boeken, onduidelijk is wat daarvan de gevolgen zullen zijn.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten